مقدمه

محل نصب جعبه آتش ‌نشانی نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد سیستم‌های اطفای حریق ساختمان دارد. حتی اگر جعبه آتش‌ نشانی از نظر کیفیت تجهیزات، شیلنگ و نازل کاملا استاندارد باشد، جانمایی نامناسب آن می‌تواند در زمان آتش‌سوزی باعث تأخیر، سردرگمی و افزایش خسارات شود.
به همین دلیل، استانداردهای معتبر بین‌ المللی مانند NFPA، OSHA و EN ضوابط مشخصی برای محل، ارتفاع و شرایط دسترسی جعبه آتش‌نشانی تعیین کرده‌اند. در این مقاله، این ضوابط به‌ صورت دقیق، کاربردی و مطابق الزامات روز بررسی می‌شود.

جعبه آتش‌نشانی چیست؟

جعبه آتش‌نشانی محفظه‌ای است که معمولا برای نگهداری تجهیزات اولیه اطفای حریق مورد استفاده قرار می‌گیرد و شامل شیلنگ آتش‌نشانی، نازل، شیر انتظار و در برخی کاربری‌ها کپسول اطفای حریق است. مطابق با الزامات استاندارد EN 671-1، محل نصب این جعبه‌ها باید به‌ گونه‌ای انتخاب شود که در شرایط اضطراری به‌ سرعت قابل مشاهده و به‌ راحتی قابل دسترس باشد، زیرا دسترسی سریع و آسان نقش مهمی در کنترل اولیه آتش و افزایش ایمنی افراد و ساختمان ایفا می‌کند.

اهمیت محل نصب جعبه آتش‌نشانی

مطابق الزامات استانداردهای ایمنی حریق جعبه آتش‌نشانی باید کاملاً قابل رؤیت باشد، مسیر دسترسی به آن در شرایط اضطراری بدون مانع باشد و امکان استفاده سریع توسط عموم افراد فراهم شود. عدم رعایت این موارد می‌تواند باعث از دست رفتن دقایق طلایی اولیه حریق شود؛ دقایقی که نقش حیاتی در کنترل آتش دارند.

ارتفاع استاندارد نصب جعبه آتش‌نشانی

یکی از رایج‌ ترین پرسش‌ها در مرحله طراحی و اجرای سیستم‌های آتش‌نشانی، ارتفاع مناسب نصب جعبه آتش‌نشانی از کف است. مطابق استاندارد NFPA 14 ویرایش 2023، ارتفاع نصب اجزای قابل بهره‌برداری این جعبه‌ها باید در بازه ۹۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر از کف قرار گیرد. تعیین این محدوده ارتفاعی با هدف تسهیل استفاده از جعبه برای افراد با قدهای متفاوت، از جمله افراد کم‌ توان، انجام شده است. خروج از این محدوده مورد تأیید استانداردها نیست و از نظر مراجع ایمنی، یک نقص اجرایی محسوب می‌شود.

بهترین محل نصب جعبه آتش‌نشانی در ساختمان

مطابق توصیه‌های سازمان بین‌المللی کار و ضوابط ایمنی ساختمان، نصب جعبه آتش‌نشانی در مسیرهای اصلی خروج اضطراری الزامی است. در این راستا، جانمایی جعبه‌ها در راهروها و در مجاورت راه‌ پله‌ها در اولویت قرار دارد و محل نصب باید به ‌گونه‌ای باشد که از داخل مسیر فرار کاملا قابل مشاهده و تشخیص باشد. این نوع جانمایی موجب می‌شود در زمان وقوع حادثه، افراد بدون اتلاف وقت و بدون نیاز به جست‌ و جو، به تجهیزات اطفای حریق دسترسی سریع و مؤثر داشته باشند.

محل‌های ممنوع برای نصب جعبه آتش‌نشانی

در چارچوب کدهای ساختمانی و دستورالعمل‌های ایمنی، نصب جعبه‌های آتش‌نشانی در مکان‌هایی مانند داخل سرویس‌های بهداشتی، انباری‌ها و اتاق‌های قفل‌شونده، پشت مبلمان یا تجهیزات ثابت و فضاهای کم‌ نور یا خارج از دید مستقیم ممنوع است. این نوع جانمایی‌ها بر خلاف اصول ایمنی طراحی شده‌اند و در بازرسی‌های دوره‌ای سازمان‌های آتش‌نشانی اغلب به‌ عنوان نقص اجرایی و مردود شناخته می‌شوند. بنابراین، اطمینان از قرارگیری صحیح و قابل رؤیت بودن جعبه‌های آتش‌نشانی در مسیرهای اصلی فرار و فضاهای پر نور از اهمیت بالایی برخوردار است تا در شرایط اضطراری دسترسی سریع و آسان به تجهیزات فراهم شود.

فضای آزاد مورد نیاز جلوی جعبه آتش‌نشانی مطابق OSHA 1910.158

در چارچوب الزامات ایمنی ساختمان، حفظ حداقل یک متر فضای آزاد در جلوی جعبه آتش‌نشانی ضروری است تا در شرایط اضطراری، درب جعبه بدون هیچ مانعی به‌ طور کامل باز شود و اپراتور بتواند به‌ راحتی به تجهیزات دسترسی داشته باشد. مسدود شدن فضای مقابل جعبه به‌ وسیله مبلمان، کالا، تجهیزات اداری یا حتی تزئینات از شایع‌ترین تخلفات ایمنی در ساختمان‌های اداری و تجاری محسوب می‌شود و می‌تواند زمان واکنش در حادثه را به ‌شدت افزایش دهد. رعایت این فاصله عملیاتی ساده، نقش مهمی در کارایی تجهیزات اطفای حریق و کاهش خطرات ثانویه ایفا می‌کند.

الزامات علامت‌گذاری جعبه آتش‌نشانی بر اساس NFPA 101 (Life Safety Code)

جهت اطمینان از دیده شدن و دسترسی سریع به جعبه آتش‌نشانی، ضروری است محل نصب آن با تابلوی مشخص مشخص شود و از علائم شب‌تاب (فتولومینسانت) برای مواقع کاهش دید مانند شرایط دود یا خاموشی برق استفاده گردد. همچنین، انتخاب رنگی با کنتراست بالا معمولا قرمز برای بدنه جعبه الزامی است تا در هر محیطی به‌ وضوح قابل تشخیص باشد. بی‌ توجهی به علامت‌ گذاری مناسب و کافی، موجب افزایش زمان واکنش کاربران در شرایط اضطراری شده و می‌تواند تأثیر منفی جدی بر اثر بخشی عملیات اطفای حریق داشته باشد.

خلاصه ضوابط نصب جعبه آتش‌نشانی
• ارتفاع نصب: ۹۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر از کف
• محل نصب: مسیرهای خروج و راه‌ پله‌ها
• فضای آزاد جلوی جعبه: حداقل ۱ متر
• الزام علامت‌گذاری: تابلو و علائم شب‌تاب
• استاندارد تجهیزات: EN 671-1

بازرسی و نگهداری جعبه آتش‌نشانی طبق NFPA 25 (2024)
• جعبه‌های آتش‌نشانی باید به‌ صورت دوره‌ای بازرسی شوند.
• وضعیت شیلنگ، نازل، شیر، درب و علائم کنترل شود.
• هرگونه نشتی، خوردگی یا نقص عملکردی باید فورا رفع گردد
نگهداری اصولی، تضمین‌کننده عملکرد صحیح تجهیزات در زمان حادثه است.

رعایت استانداردهای محل نصب جعبه آتش‌نشانی تأثیر مستقیمی بر ایمنی ساختمان دارد. نصب در ارتفاع صحیح، جانمایی مناسب، حفظ فضای دسترسی و علامت‌گذاری واضح، از مهم‌ترین عوامل افزایش اثر بخشی اطفای حریق اولیه هستند. اجرای صحیح این ضوابط، ریسک خسارات جانی و مالی را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.

در آتش‌پوشان، ما فراتر از فروش صرف جعبه آتش‌نشانی عمل می‌کنیم. هدف ما ارائه راه‌ حل کامل و تأیید شده ایمنی حریق برای پروژه‌های ساختمانی است. کلیه جعبه‌های آتش‌نشانی ارائه‌شده، مطابق با الزامات NFPA 14، NFPA 25 و EN 671-1 طراحی و تولید شده و مورد تأیید کارشناسان ایمنی و آتش‌نشانی هستند.

• NFPA 14 – Standpipe and Hose Systems


• NFPA 25 – Inspection & Maintenance


• NFPA 101 – Life Safety Code


• OSHA 1910.158 – Fire Protection


• EN 671-1 – Fire Hose Cabinets


• ILO – International Labour Organization


• ABCB – Australian Building Codes Board